Het probleem
Leegstand is meer dan lege ruimte
Langdurige leegstand kost de samenleving veel meer dan het verlies van waarde van het gebouw zelf. Het raakt de woningmarkt, de buurt, de economie, het klimaat en het vertrouwen in beleid.
236.490
leegstaande gebouwen in Nederland
37,7 mln m²
gecombineerd leegstaand oppervlak
Bron: CBS Administratieve leegstand, peildatum 1-1-2025. Dat gecombineerde oppervlak is vergelijkbaar met 200.000 nieuwbouwappartementen — genoeg voor alle inwoners van Utrecht. Pointer / KRO-NCRV
Het kernprobleem
Leegstand is grotendeels onzichtbaar
Leegstand is nu grotendeels een administratief en juridisch dossier op het bord van de gemeente. Daardoor blijft het onzichtbaar voor de samenleving.
- Veel gemeenten hebben geen capaciteit om leegstand actief op te sporen.
- Onzichtbaarheid zorgt ervoor dat leegstand blijft bestaan.
"Transparantie en publieke betrokkenheid zorgen ervoor dat leegstand niet langer een onzichtbaar dossier is, maar een gedeeld maatschappelijk vraagstuk. Dat vergroot participatiebereidheid, versnelt signalering en stimuleert eigenaren om eerder in beweging te komen — vaak zonder dat formele handhaving nodig is."
Woningnood
Nederland mist honderdduizenden betaalbare woningen. Tegelijk staan er overal woningen, kantoren en winkels langdurig leeg. Ook in winkelstraten staan naar schatting 50.000 woningen leeg die met de juiste aanpak beschikbaar zouden kunnen komen. Door leegstand zichtbaar te maken, ontstaat beter begrip, wat kansen voor betere benutting stimuleert.
Verloedering
Leegstand is vaak een voorbode voor verloedering en één van de meest hinderlijke elementen in het straatbeeld. Het kan zorgen voor een gevoel van stilstand, achteruitgang, onveiligheid en heeft vaak negatief effect op de leefbaarheid van de buurt.
Speculatie
Sommige eigenaren laten panden bewust leegstaan om te wachten op een hogere verkoopprijs en gunstigere beleidsontwikkelingen. Voor de directe omgeving zijn de kosten daarvan elke dag zichtbaar. Gemeenten kunnen optreden tegen speculatieve leegstand, maar vaak ontbreekt het zicht op welke panden het betreft.
Leegstand is een risico
Leegstand trekt vandalisme en brandstichting aan, daarnaast laat het onderhoud soms te wensen over. Achterstallig onderhoud aan daken en kozijnen, waterschade en brandstichting kunnen uiteindelijk leiden tot sloop in plaats van hergebruik.
Gemiste maatschappelijke functie
Een leegstaand winkelpand had ook een buurthuis kunnen zijn. Een leeg kantoor had studenten kunnen huisvesten. Een verlaten bedrijfsgebouw kan ruimte bieden aan culturele initiatieven. Elk pand vertegenwoordigt ruimte die niemand benut, terwijl de vraag naar die ruimte er wél is.
Erosie van vertrouwen
Inwoners zien leegstand én zien tegelijk de wachtlijsten voor woningen. Als er niets lijkt te gebeuren — geen handhaving, geen transformatie, geen communicatie — ondermijnt dat het vertrouwen in de overheid en het ruimtelijk beleid. Transparantie over leegstand is ook transparantie over wat er wél aan gedaan wordt.
Help mee leegstand zichtbaar te maken
Door meldingen en onderzoek te combineren ontstaat een collectief beeld van leegstand in Nederland.